Το Στερεότυπο οπλοφορεί, δαγκώνει και υπάρχει όταν το αναγνωρίζεις

11-01-2015
 
Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to Delicious

Το παρακάτω κείμενο στάλθηκε από τη φίλη του site, Αντιγόνη. Θα χαρούμε να λάβουμε περισσότερα κείμενα, ηχητικά ή και βίντεο από εσάς (δείτε περιγραφή της κατηγορίας).

Το Στερεότυπο οπλοφορεί

Τ' αγόρια αποδίδουν στα μαθηματικά, ενώ τα κορίτσια γράφουν καλή έκθεση. Οι μαύροι είναι χαζοί αν τους συγκρίνεις με τους καταπληκτικούς λευκούς. Οι άντρες παίζουν σκάκι κι οι γυναίκες κουν καν.

Ωραία, υπάρχουν γενετικές διαφορές που χαρακτηρίζουν το DNA των διαφορετικών φυλών. Σίγουρα υπάρχει θηλυκό κι αρσενικό μυαλό και ναι, διαφέρουν οι τομείς όπου διαπρέπουν οι άντρες και οι γυναίκες. Εδώ όμως και αρκετό καιρό κυκλοφορεί μια θεωρία στους επιστημονικούς χώρους που δυσκολεύει την ορθή διεξαγωγή συμπερασμάτων.

Η απειλή του στερεοτύπου.

Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία το άτομο αλλάζει τη συμπεριφορά του μόλις αντιληφθεί πιθανότητες ταύτισης του με κάποιο υπαρκτό στερεότυπο. Πείραμα:

Δεκαετία του '90, δύο ομάδες φοιτητών, αφροαμερικανοί, λευκοί και στις δυο ομάδες, συμπλήρωσαν IQ tests με την εξής διαφορά -η πρώτη ομάδα ήξερε πως συμπληρώνει IQ test, ενώ οι 2η νόμισε πως κάνει μιαν απλή άσκηση.

graph1

Τα αποτελέσματα του γραφήματος εξηγεί η θεωρία της απειλής του στερεοτύπου -οι αφροαμερικανοί κάτω από την πίεση του στερεοτύπου σκέφτηκαν "γιατί να σκάσω, ηλίθιο με θεώρουν έτσι κι αλλιώς". Η δεύτερη ομάδα όμως, δροσερή από κάθε έγνοια, έδωσε παρόμοια αποτελέσματα καταρρίπτοντας το στερεότυπο.

Άλλο ένα κοινωνικό θέμα δηλαδή να σκεφτούμε. Διότι απειλούμαστε από στερεότυπες αντιλήψεις καθημερινά: Δεν κάνω σεξ στην πρώτη βδομάδα γνωριμίας -θα με νομίσει τσούλα. Δεν κλαίω μπροστά της -θα με νομίσει πούστη. Είμαι 50 κιλά και κάνω δίαιτα για να αρέσω. Βλέπω ανεξάρτητο & ευρωπαϊκό κινηματογράφο για να 'μαι κουλτουριάρης (ξέρεις μωρέ -Μπονιουέλ, Μπέργκμαν, Φερέρι, Φελίνι, Φον Τριερ, Ταρκόφσκι, Γούντυ Άλεν, Γκοντάρ, Κιούμπρικ, Λυντς- αγαπημένοι σκηνοθέτες as listed σε blogger profile -διάβασα τη λίστα στην αδερφή μου, όπου κάπου μετά τον Τρίερ πέταξε ατάκα: "Άνοιξε στο 'Φ';". Απλά, αγάπη μου, δεν με τρομάζει το πλήθος των καλλιτεχνών που σε εκφράζουν, αλλά το range του ύφους των καλλιτεχνών αυτών -έλα τώρα, Κιούμπρικ και Λυντς; Μπονιουέλ και Άλλεν; Πόσο διχασμένος είσαι, θες ψυχίατρο!) Η παρένθεση έκλεισε και το βιβλίο γκίνες την καταχώρησε φυσικά ως την πιο μεγάλη παρένθεση του πλανήτη Γη.

Ουσιαστικά καταπιέζουμε τον εαυτό μας, φοβούμενοι την απόρριψη από τον συνάνθρωπο, είτε αυτός είναι φίλος, ερωτικός σύντροφος, είτε τέλος πάντων ένα απλός κι αδιάφορος συνάνθρωπος. Κι όσο καταπιεζόμαστε, υποκρινόμαστε, φοράμε μάσκες, σκιαγραφούμε μιαν άλλη προσωπικότητα στα μάτια των άλλων αντί της δικής μας. Κι η καταπίεση + υποκρισία της ερωτικής διάθεσης, της προσωπικής ψυχαγωγίας, της διανοητικής κατάστασης δεν μπορεί παρά να 'χει απόρροια κάποια κρίση, ένα ξέσπασμα του εγώ μας.

Αυτό το Εγώ που δεν σιωπά (το γαμημένο, μικρή παρένθεση κι όμως τι μεγαλείο!), όσο κι αν το θάψεις -θα σου τη φέρει εκεί που δεν το περιμένεις με τρόπο ύπουλο, καθόλα φροϋδικό...

Το Στερεότυπο δαγκώνει

Η ίδια επιστημονική ομάδα πειραματίστηκε ακόμα επί της αποστασιοποίησης. Που σημαίνει; Άκου το πείραμα:

Δύο ομάδες, Αφροαμερικανοί/λευκοί mixed -όπως ακριβώς και στο πρώτο πείραμα- συμπλήρωσαν αυτή τη φορά ερωτηματολόγια, που αφορούσαν τις προσωπικές τους προτιμήσεις σε μουσική (κλασική, ραπ, ροκ κλπ.), σπορ (μπάσκετ, ποδόσφαιρο, γκολφ κλπ.) & τα προσωπικά τους χαρακτηριστικά (επιθετικός, γλυκός, χωρατατζής κλπ.) κ.ά. Η πρώτη ομάδα νόμισε πως συμπληρώνει κάτι σαν IQ test, ενώ η δεύτερη πληροφορήθηκε πως οι ερωτησούλες είναι μια απλή άσκηση... τίποτα σπουδαίο.

graph2

Τα αποτελέσματα φανερώνουν την ανάγκη των Αφροαμερικανών (1η ομάδα) να αποστασιοποιήσουν τον εαυτό τους από το στερεότυπο "οι μαύροι ακούν ραπ και παίζουν μπάσκετ" -είπαν ψέματα... σε αντίθεση με τη δεύτερη ομάδα που συσχετίστηκε πιο χαλαρή με τα δεδομένα στερεότυπα.

So... let me get this straight: Θάβουμε ακόμα και τις προσωπικές μας προτιμήσεις ώστε να αποφευχθεί η λάθος ταμπέλα από την κοινωνία; Άουτς. Παράδειγμα, δεν σας έχει τύχει να ντραπείτε για πράγματα που σας ελκύουν; Ποια είναι η ουσία των ένοχων απολαύσεων άλλωστε; Αυτή την ντροπή (που 'χει πάντοτε τόνο απολογητικό) γεννούν οι στερεότυπες αντιλήψεις της κοινωνίας κι όχι το προσωπικό ύφος ή η κουλτούρα μας , there's no guilt until it's out there.

Η αντίδραση αυτή απέναντι στην απειλή του στερεοτύπου, θαρρώ, πως θα μπορούσε να θεωρηθεί αυτοάμυνα, μα κάτω απ' τα ρούχα μήπως είναι απλώς φόβος; Ένας φίλος έλεγε πως κάθετι δυσάρεστο πηγάζει από κάποιον φόβο, και ως ευτυχή όριζε τον ελεύθερο άνθρωπο (ελεύθερος = απαλλαγμένος από άγχη/φόβους). Δεσπόζει επιβλητικός μες στη λιτότητά του ο ορισμός, λίγο σαν αρχαιοελληνικός δωρικός ναός. Και μήπως... βάσει του ορισμού, ο φόβος είναι το κίνητρο για ζωή ή για την επιδίωξη της ευτυχίας; Θέλω να πω μήπως βρίσκεται το ζουμί της υπόθεσης στην (ίσως εποικοδομητική) διαδικασία απαλλαγής από τους φόβους που μας βαραίνουν; Μπορεί.

Τώρα η αποστασιοποίηση από τα στερεότυπα με τη χρήση του ψέματος επικροτεί κι ενισχύει τους φόβους μας ε; Κάτι που φθείρει την ψυχολογία μας στο μέγιστο βαθμό. Από την άλλη η έκθεση της αλήθειας μας στην αδίστακτη κοινωνία δεν θεωρείται ασφαλής τακτική. Μήπως αντί να αλλάζουμε εμείς, να αλλάξουμε την κοινωνία; Βίβα ρε επανάσταση.

Αξίζει τελικά να αγνοήσεις τα στερεότυπα όσο κι αν σ' απειλήσουν; Σκέψου το.

Το Στερεότυπο υπάρχει;!

Μπορεί οι συνθήκες τη σήμερον να προστάζουν το καταλάγιασμα του ρατσισμού, του σεξισμού, του φανατισμού (σε γενικές πολύ γραμμές). Κι όμως: η κοινωνία ολοένα περισσότερο τροφοδοτεί τις στερεότυπες αντιλήψεις που ταλανίζουν την προσωπική αλήθεια όλων μας.

Μια σκέψη μου πάντως: Λες και μεταφορικά σαν σε αλληγορία το στερεότυπο είναι σκύλος που μυρίζει τους φόβους μας και πλησιάζει προς το μέρος μας επικίνδυνα (/απειλητικά!).

Δηλαδή...

Η απειλή (του στερεοτύπου) γίνεται υπαρκτή τη στιγμή που την αναγνωρίζεις - φοβάσαι άρα υπάρχει.

Αυτό που λείπει από τη σημερινή εποχή είναι η δύναμη του χαρακτήρα. Ο πιο κοινός φόβος στην τελική αφορά την κοινωνική κριτική. Απέναντι στους συνανθρώπους μας δεν επιβάλλουμε την ουσία μας, παρ' αρκούμαστε στην έκδοση μιας ρευστής επιφάνειας, η οποία συχνά πυκνά διαθέτει επιρροές από πηγές ήδη κοινωνικά εγκεκριμένες.

Παράδειγμα της άνωθεν πρότασης: -Τι φοράς ρε, προβιά; -Το outfit από το εξώφυλλο του Vogue. -Πολύ sexy!!!

Ο δυτικός πολιτισμός εξημερώθηκε και ομόρφυνε. Ας είσαι μαύρος, αδερφή, γυναίκα, κοντός τι φοβάσαι, να μη τσακωθείς με τη μαμά σου ή που θα σε δείξει κανά παιδάκι στο δρόμο. Είδες κι η Μιστίκ που ντρεπόταν για το μπλε της χρώμα τελικά τι έπαθε. Προσωπικά θαυμάζω την εμφάνιση της Sarah Jessica Parker σε πρεμιέρα του S&C the movie μόνο και μόνο επειδή αυτή κατάφερε ν' αναγνωριστεί ως fashion icon μέσα απ' την αδιαφορία της για την κακή κριτική και τη σύγκριση με στερεότυπα παντός τύπου.

sjp
Πολλή γλάστρα όμως.

THE END.