Ποιος είναι τελικά καλός άνθρωπος;

01-03-2015
 
Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to Delicious

Το παρακάτω κείμενο στάλθηκε από τον φίλο του site, Δημήτρη Σ.. Θα χαρούμε να λάβουμε περισσότερα κείμενα, ηχητικά ή και βίντεο από εσάς (δείτε περιγραφή της κατηγορίας).

Από μικρά παιδιά, ακούμε συχνά-πυκνά την φράση «να είσαι καλός/καλύτερος άνθρωπος» ή παράγωγα αυτής. Όπως το «να είσαι σωστός άνθρωπος». Καμιά φορά αναρωτιέμαι πώς μπορούμε να προσδιορίσουμε τον καλό άνθρωπο. Είναι καλός άνθρωπος ο μορφωμένος άνθρωπος για παράδειγμα; Η απάντηση είναι εύκολη, όχι! Πρόκειται για άσχετα πράγματα. Είναι καλός άνθρωπος, ο άνθρωπος που δεν βρίζει ποτέ; Όχι απαραίτητα. Είναι καλός άνθρωπος αυτός που είναι νομοταγής; Ίσως. Είναι καλός άνθρωπος ο αισιόδοξος άνθρωπος; Και αν ναι, είναι ο απαισιόδοξος άνθρωπος, κακός δηλαδή; Προφανώς και όχι. Αλλά ας κάνουμε μια προσπάθεια να εντοπίσουμε τα στοιχεία του καλού και σωστού ανθρώπου. Υπάρχουν εύκολα σημεία, αλλά υπάρχουν και γκρίζες ζώνες.

Ας ξεκινήσουμε από τα εύκολα, για να είσαι καλός άνθρωπος, πρέπει να μην κλέβεις, να μην δολοφονείς και όλα τα παρεμφερή τα οποία ανήκουν σε ευδιάκριτες ζώνες. Έχουν θεσπιστεί και νόμοι άλλωστε για αυτές τις κατηγορίες. Βέβαια δεν είναι όλοι οι νόμοι άξιοι υπακοής, αλλά δεν εκεί το θέμα. Περισσότερο ενδιαφέρον έχει να εντοπιστούν τα στοιχεία από κοινωνική σκοπιά. Για παράδειγμα, εκείνος που φροντίζει αποκλειστικά και μόνο τον εαυτό του, ακόμα και εις βάρος των υπολοίπων (ακόμα και στα πλαίσια του νόμου) δεν είναι καλός άνθρωπος.

Επίσης, το αίσθημα δικαίου είναι ένα στοιχείο από αυτά που αναζητούμε. Και συνολικά, αλλά και προσωπικά. Και όταν δεν είναι εύκολο να προσδιοριστεί σε κάποια περίπτωση τι είναι δίκαιο, ο σωστός άνθρωπος θα προσπαθήσει να αποφανθεί, ακόμα και αν είναι ενάντια στο δικό του συμφέρον. Οπότε, μπορούμε να προσθέσουμε και το στοιχείο της ανιδιοτέλειας. Υπάρχει βέβαια και η πλευρά που υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει πουθενά η έννοια της ανιδιοτέλειας, καθώς για ό,τι κι αν κάνουμε, ακολουθούμε κάποιο προσωπικό κίνητρο.

Ο καλός άνθρωπος, συνεχίζοντας, θα βοηθήσει το διπλανό του, εκεί που μπορεί, δεν θα αφήσει κάτι λάθος να συμβαίνει, θα υπερασπιστεί όποιον δεν καταφέρνει να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Επιπλέον, ακολουθεί ένα σύστημα ηθικών κανόνων και αξιών. Ανταποδίδει τις όποιες βοήθειες και διευκολύνσεις λαμβάνει από άλλους. Γενικότερα, πέρα από όσα αναφέρθηκαν και σε προηγούμενη παράγραφο, ο καλός άνθρωπος χαρακτηρίζεται και αξιολογείται από το πώς ενεργεί σε διάφορες καταστάσεις αλλά και απέναντι σε διάφορα είδη ανθρώπων. Όμως...

Υπάρχει ένα μεγάλο, τεράστιο ίσως, «όμως». Διότι για όλες αυτές τις «καλοσύνες» υπάρχει ένας σημαντικότατος ρυθμιστικός παράγοντας. Το μέτρο. Όλα τα παραπάνω πρέπει να γίνονται με μέτρο και όχι αδιαπραγμάτευτα, ούτε άνευ όρων. Ας δώσω ένα παράδειγμα. Έχουμε τα άτομα Α και Β. Το άτομο Β αντιμετωπίζει γενικά διάφορα προβλήματα. Το άτομο Α (ώντας καλός άνθρωπος) προσπαθεί και βοηθάει τον Β, όπου και όπως μπορεί.

Ταυτόχρονα όμως, προσπαθεί να κάνει τον Β να καταφέρνει να αντιμετωπίζει και μόνος του τα προβλήματά του, χωρίς να εξαρτάται από τον Α. Εάν όμως ο Β, δεν προσπαθεί αρκετά, είτε γιατί πιστεύει ότι δεν μπορεί, είτε γιατί βολεύεται από τη συνδρομή του Α και δεν θέλει να προσπαθήσει, τότε πώς πρέπει να πράξει ο Α, ως καλός άνθρωπος; Κατά τη γνώμη μου, πρέπει να διακρίνει το όριο στο οποίο χρειάζεται να σταματήσει. Διότι παντού χρειάζεται ένα όριο, ένα μέτρο, μια ισορροπία γενικότερα.

Ας περάσουμε φυσικά και λίγο απέναντι. Ας διευκρινίσουμε σημεία τα οποία δεν προσδιορίζουν το κατά πόσο είναι κάποιος σωστός άνθρωπος. Πιο συγκεκριμένα, όπως και στην αρχή, η μόρφωση δεν είναι προσδιοριστικό στοιχείο. Το να αποφεύγει κάποιος συστηματικά τις διενέξεις, δεν είναι προσδιοριστικό στοιχείο. Το να αποφεύγει συγκεκριμένες «κακές» λέξεις (βρισιές κυρίως), το να ακολουθεί κάποια συγκεκριμένη θρησκεία (ακόμα και την πιο ενάρετη), το να είναι παντού και πάντα υπάκουος, δεν είναι προσδιοριστικά στοιχεία.

Υ.Γ. : Η φράση «υπάρχει ο εύκολος δρόμος, και ο σωστός δρόμος» δεν είναι τυχαία.