Ο Charb αποκαλύπτεται. Μια συνέντευξη του δολοφονημένου αρχισυντάκτη του Charlie Hebdo

13-01-2015
 
Submit to FacebookSubmit to TwitterSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to Delicious

Ευχαριστούμε θερμά τη φίλη του site Νεφέλη που επιμελήθηκε τη μετάφραση της συνέντευξης από τα γαλλικά.

Με αφορμή την αιματηρή επίθεση στα κεντρικά γραφεία του σατιρικού περιοδικού Charlie Hebdo από ισλαμιστές τρομοκράτες, δημοσιεύονται αποσπάσματα συνέντευξης του Stéphane Charbonnier, γνωστότερου ως Charb, στο caricaturesetcaricature.com, ένα γαλλόφωνο site αφιερωμένο στην πολιτική γελοιογραφία, τον Φεβρουάριο του 2012. Ο Charb, διάσημος δημοσιογράφος και σκιτσογράφος, συνεργάτης γνωστών εντύπων όπως η εφημερίδα L’Humanité & το περιοδικό Fluide Glacial, ανήκε στο βασικό δυναμικό του Charlie Hebdo, στο οποίο είχε αναλάβει και χρέη αρχισυντάκτη από το 2009. Ήταν ανάμεσα στα θύματα της τρομοκρατικής επίθεσης στις 7 Ιανουαρίου.

Το CharlieHebdo (C.H.) κυκλοφόρησε τον Ιανουάριο [του 2012] ένα ειδικό τεύχος, υπογεγραμμένο από τους Charb και Zineb [El Rhazoui], με τίτλο «Η ζωή του Μωάμεθ». Οι πωλήσεις ικανοποίησαν τις προσδοκίες σας;

Δεν ξέρω πώς ορίζετε τις προσδοκίες. Οι πωλήσεις αναμένεται να φθάσουν λίγο πάνω από τις 50.000. Αντιστοιχεί στο δεύτερο καλύτερο ρεκόρ πωλήσεων ειδικού τεύχους από την ίδρυση του περιοδικού […].

Αυτή η βιογραφία είναι πολύ σοβαρότερη απ’ όσο θα περίμενε κανείς από τον αρχισυντάκτη του C.H. Γιατί αυτή η αυτοσυγκράτηση;

Θα μπορούσαμε να κάνουμε μια ζωή του προφήτη-παρωδία, αλλά για να εκτιμήσει κανείς την παρωδία, πρέπει να έχει μια μίνιμουμ γνώση της «πραγματικότητας». Το Life of Brian είναι αστείο με απαραίτητη προϋπόθεση ότι όλοι συνειδητοποιούν την αντιστοιχία με τη ζωή του Χριστού. Τη ζωή του Μωάμεθ δεν την ξέρει και πολύς κόσμος στη Γαλλία.

Σε αντίθεση με αυτά που έγιναν με τη δημοσίευση γελοιογραφιών για τον Μωάμεθ, εξ αφορμής της κυκλοφορίας μιας ταινίας για τον προφήτη, οι αντιδράσεις των ακραίων ισλαμιστών δεν ήταν πολύ έντονες εν προκειμένω: μήπως αρχίζουν να εξοικειώνονται με την έννοια της σάτιρας;

Πριν την κυκλοφορία της «Ζωής του Μωάμεθ», υπήρξαν διαμαρτυρίες εκ μέρους του Ιράν, της Τουρκίας και αρκετών, εξτρεμιστών κυρίως, μουσουλμάνων. Μετά την κυκλοφορία, επικράτησε σχεδόν πλήρης σιγή. Η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχουν και πολλά πράγματα να σχολιάσει κανείς, πέρα από το γεγονός ότι ο Μωάμεθ απεικονίζεται στο χαρτί. Ακολουθήσαμε πιστά την επίσημη ισλαμική εκδοχή. Θα είχε πλάκα να ασκήσουν κριτική στον τρόπο που περιγράφονται οι Εβραίοι από τους μουσουλμάνους χρονικογράφους…

Από την εποχή της Γαλλικής Επανάστασης έχει, επί δύο αιώνες, ασκηθεί στον χριστιανισμό (άρα και τον ιουδαϊσμό) κριτική από τη σκοπιά του ορθού λόγου, του αντικληρικαλισμού, της σάτιρας. Αυτό είναι που λείπει από το Ισλάμ, ώστε να γίνει ανεκτικό στην παρώδηση;

Ναι, αλλά πιστεύω ότι θα χρειαστεί λιγότερος χρόνος από αυτόν που απαιτήθηκε για τον χριστιανισμό και τον ιουδαϊσμό. Τα πιο δύσκολα έχουν περάσει. Αυτοί που καταγράφονται ως μουσουλμάνοι από τις εταιρίες δημοσκόπησης είναι στην πλειοψηφία τους τόσο μουσουλμάνοι όσο είμαι εγώ καθολικός. Δεν είναι το Ισλάμ αυτό που ανέχεται ή όχι τη διακωμώδηση, αλλά οι μουσουλμάνοι. Και, για μια ακόμη φορά, οι μουσουλάνοι «της Γαλλίας», όπως τους αποκαλούμε, γραμμένες τις έχουν τις περισσότερες γελοιογραφίες με τον Μωάμεθ, γιατί δεν είναι και τίποτε φοβερά πιστοί. Το να τηρείς το ραμαζάνι δεν σε κάνει μουσουλμάνο, όπως δεν σε κάνει καθολικό το να γιορτάσεις την παραμονή των Χριστουγέννων με την οικογένειά σου.

Το C.H. έχει επανειλημμένως επιτεθεί στον καθολικισμό, στον ιστότοπο βρίσκουμε την παρωδία της Τορά «Η εντολή της ημέρας», εικονογραφημένη από εσάς. Είναι άραγε η θρησκεία ο σοβαρότερος κίνδυνος που αντιμετωπίζουν οι σύγχρονες κοινωνίες;

Ναι, είναι ένας από τους σοβαρότερους, όμως ο πρωταρχικός κίνδυνος παραμένει ο οικονομικός πόλεμος που διεξάγεται εις βάρος των λαών από τα κράτη και τις επιχειρήσεις.

Με αφορμή την πρόσφατη υπόθεση των γελοιογραφιών, το C.H. βρέθηκε απομονωμένο, δέχθηκε μάλιστα πυρά πανταχόθεν. Ο [γνωστός γελοιογράφος της Monde] Plantu, το [σατιρικό έντυπο] Canard enchaî και οι περισσότεροι σκιτσογράφοι του [γαλλικού] Τύπου δεν έδειξαν αλληλεγγύη. Πώς εξηγείται αυτή η παγερή αντιμετώπιση;

Αυτή την ερώτηση θα έπρεπε να την κάνετε στους ίδιους. Ίσως περιμένουν να φύγει ο Plantu για να διεκδικήσουν το πόστο του στη Monde… Γνωρίζω τις θέσεις του Plantu πάνω στο θέμα των θρησκευτικών γελοιογραφιών και διαφωνώ μαζί του σ’ αυτό το θέμα, πόσω μάλλον όταν ζητά από τους δυτικούς σκιτσογράφους να μην δημιουργούν βλάσφημες γελοιογραφίες, με σκοπό να αποθαρρύνει τους γελοιογράφους της μέσης Ανατολής να δημιουργούν με τη σειρά τους αντισημιτικές γελοιογραφίες. Δεν μπορούμε να βάζουμε στον ίδιο τορβά την κριτική που ασκείται σε μια θρησκευτική τάση, με μια ξεκάθαρη έκφραση ρατσισμού. Η σάτιρα δεν είναι έγκλημα˙ έγκλημα είναι η παρακίνηση μίσους και η παρότρυνση σε φόνο.